استاد علامه در 1304 که دروس حوزه تبریز را به پایان رساند به همراه همسر و برادر و پسرشان که تازه به دنیا آمده بود عازم نجف اشرف شدند. آشنایی با حاجی میرزا علی آقای قاضی رضوان الله علیه در مرحوم استاد علامه چنان تاثیری گذاشت که مدت 11 سال اقامت در نجف علاوه بر فقه و اصول و ریاضیات و فلسفه و رجال و تفسیر، در عرفان عملی در محضر این استاد عالیقدر حضور یافته و در سیر و سلوک و تزکیه نفس توشه های فراوانی بردند.

مرحوم محمدحسین طباطبایی در اواخر زندگی در نجف روزگار را به سختی گذراندند به طوری که در سال 1314 در اثر اختلال وضع معاش عازم ایران شدند و در روستای شادآباد تبریز سکنی گزیدند.

ایشان به منظور کسب علم عازم قم شدند و برای همیشه با شهر تبریز وداع کردند. در سال 1325 وارد قم شدند و بدین ترتیب زندگی پربار علمی مرحوم علامه از همین جا آغاز شد و مدت 35 سال در این شهر زندگی کردند و بیشترین خدمت را به اسلام و حوزه های علمیه کردند. وی درس فلسفه را با سبک و روشی نوین آغاز کرد. زندگی این عالم ربانی که یکی از مفاخر بزرگ اسلام و محققی کم نظیر است در ساعت 9 صبح روز 24 آبان 1360 در شهر قم به پایان رسید و دعوت حق را لبیک گفت.

کتاب «قرآن در اسلام»، به قلم علامه سید محمد حسین طباطبایی، به کوشش سید هادی خسروشاهی، در 180 صفحه وزیری و با شمارگان دو هزار نسخه از سوی انتشارات بوستان کتاب برای نخستین بار در سال 86 منتشر شد

استادان علامه:

در عرفان: سید علی قاضی، که توضیح دادیم و مهم‌ترین استاد او و مۆثرترین شخص در تربیت روحی وی بود، مرتضی طالقانی.

در فلسفه: سید حسین بادکوبه ای، در ریاضیات: سید ابوالقاسم خوانساری.

در خارج فقه و اصول: محمدحسین غروی اصفهانی و میرزا حسین نائینی. در رجال: حجت کوه کمری.

آثاری که علامه طباطبایی در تبریز تهیه کردند: 1. رساله در اسماء و صفات 2. رساله در افعال 3. رساله در وسایط میان خدا و انسان 4. رساله قبل الدنیا 5. رساله من الدنیا 6. رساله بعد الدنیا 7. رساله در ولایت 8. رساله در نبوت 9. کتاب سلسله انساب طباطباییان آذربایجان.

 

مختصری از خدمات استاد در شهر قم:

1- پی ریزی شیوه نوین از تفسیر که کاملاً بدیع و ابتکاری است. 2- اشاعه تفکر فلسفی و تعقلی 3- کوشش در تفهیم مسائل فلسفی و ملموس ساختن بسیاری از مسائل پیچیده 4- کوشش و نشر آثار اهل بیت 5- جمع میان مفاهیم قرآنی با آنچه که در اخبار خاندان رسالت وارد شده است. 6- اشاعه فکر شیعی در خارج از جهان اسلام 7- تربیت و پرورش شخصیت های علمی و فکری 8- تالیفات گرانبها اعم از چاپ شده و چاپ نشده 9- و...

به هر حال نکته قابل توجه این است که بی‌تردید کتاب‌ها، رساله‌ها و مقالات علامه طباطبائی که ما آنها را اینک «مجموعه آثار» می‌نامیم، در حوزه‌های: قرآنی، علمی، حدیثی، کلامی، فلسفی، عرفانی، تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و... گنجینه گران‌بهایی است که آنها نیز، مانند المیزان آثار جاودانه و ماندگار علامه، برای ما و نسل‌های آینده خواهند بود.

قرآن

هدف و ویژگی این کتاب

یکی از ویژگی ها و یا می توان گفت یکی از اهداف این کتاب بیان موقعیت قرآن مجید است به طوری که کتاب مقدس خود دلالت می کند نه به طوری که درباره اش اعتقاد داریم و میان این دو حروف و غرض فرق بسیار است و به بیانی دیگر موقعیتی را که برای قرآن مجید - با دلیل یا بی دلیل – قائل می شویم، اگر موقعیتی باشد که مناقض و مخالف بیان قرآنی است ارزشی مسلم نخواهد داشت و اگر چیزی باشد که بیان قرآنی از آن ساکت است با اختلاف انظار که در میان مسلمانان است نمی توان همه را به پذیرفتن آن واداشت. تنها موقعیتی را می شود به حساب آورد که قرآن مجید خود دلالت برآن داشته باشد و این کتاب شامل بیان همین موقعیت قرآن مجید ا ست.

علامه طباطبائی در مقدمه کتاب یادآور می‌شود:

«موضوعی که در این کتاب مورد بحث قرار می‌گیرد موقعیت "قرآن مجید" است در جهان اسلام. قرآن چیست؟ و چه ارزشی در میان مسلمانان دارد؟ قرآن کتابی است جهانی و همیشگی، قرآن وحی است آسمانی نه مولود فکر بشری...

و در حقیقت ما از موقعیت کتابی بحث می‌کنیم که دین بزرگ اسلام با این که مانند سایر ادیان بزرگ جهان گرفتار اختلافات داخلی و انشعابات بسیار مذهبی می‌باشد هرگز مسلمانی در اعتبار و احترام و تقدیس آن تردید ندارد و برای اثبات هر مدعایی در اسلام می‌توان بدان چنگ زد.»

بی‌تردید کتاب‌ها، رساله‌ها و مقالات علامه طباطبائی که ما آنها را اینک «مجموعه آثار» می‌نامیم، در حوزه‌های: قرآنی، علمی، حدیثی، کلامی، فلسفی، عرفانی، تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و... گنجینه گران‌بهایی است که آنها نیز، مانند المیزان آثار جاودانه و ماندگار علامه، برای ما و نسل‌های آینده خواهند بود

ساختار کتاب

این کتاب توسط ناشرین مختلف (از جمله دارالکتب اسلامیه) منتشر شده است. این کتاب دارای فهرست اعلام، فهرست اماکن، فهرست کتاب های یاد شده، فهرست آیات قرآنی و فهرست روایات می باشد و همچنین دارای 5 بخش اصلی می باشد که عبارتند از:

بخش اول: قرآن مجید چه ارزشی در میان مسلمانان دارد؟

بخش دوم: چگونگی تعلیم قرآن مجید.

بخش سوم: وحی قرآن مجید.

بخش چهارم: رابطهء قرآن مجید با علوم.

بخش پنجم: ترتیب نزول قرآن و انتشاش در میان مردم.

خلاصه اینکه: کتاب «قرآن در اسلام»، به قلم علامه سید محمد حسین طباطبایی، به کوشش سید هادی خسروشاهی، در 180 صفحه وزیری و با شمارگان دو هزار نسخه از سوی انتشارات بوستان کتاب برای نخستین بار در سال 86 منتشر شد.